Zgaga i refluks u psa

Każdy z nas chciałby, aby jego pies czy kot był zdrowy i zadowolony z życia. Niestety, mimo starań opiekuna choroby i różne niedyspozycje zwierząt się zdarzają. Warto wiedzieć, jakie objawy u psa czy kota powinny wzbudzić czujność opiekuna. Poniższe informacje dotyczą pewnych nieprawidłowości działania układu pokarmowego, mianowicie refluksu i choroby refluksowej.

Budowa układu pokarmowego u psa. 

Układ pokarmowy psa czy kota ma budowę odcinkową. Każdy odcinek ma specyficzną budowę. Pełni bowiem określoną funkcję. 

Jama ustna prowadzi do przełyku. Prowadzi on pokarm do żołądka. Żołądek jest magazynem zjedzonego pokarmu. Pokarm jest też w nim trawiony. Częściowo strawiony pokarm trafia do jelita cienkiego. Początkowy jego odcinek to dwunastnica. Pokarm w jelicie cienkim jest do końca trawiony. Produkty trawienia są przez ścianę jelita wchłaniane do krwi. Niestrawione resztki trafiają do jelita grubego, gdzie formowany jest z nich kał. Kał w procesie defekacji jest usuwany z organizmu. Treść pokarmowa przesuwa się w przewodzie pokarmowym psa czy kota w kierunku jelita grubego. Przesuwanie tej treści jest wynikiem ruchów perystaltycznych ścian przełyku, żołądka i jelita. W budowie przewodu pokarmowego są elementy pozwalający na prawidłowy pasaż treści pokarmowej. Elementami tymi są dolny zwieracz przełyku i odźwiernik żołądka. Umożliwiają przesuwanie treści pokarmowej do następnego. Tym samym zapobiegają cofaniu się pokarmu   w przewodzie pokarmowym psa.  Do układu pokarmowego zwierząt należą też gruczoły ślinowe, wątroba i trzustka. Choroby mogą dotknąć każdej z części układu pokarmowego.

Czym jest refluks u psa

Refluks jest spotykany nie tylko u ludzi. Pojawić się może też u psa, kota lub innych zwierząt. Refluks u psa dotyczy nieprawidłowej motoryki przełyku, żołądka, niekiedy też dwunastnicy. Refluks polega na zarzucaniu treści pokarmowej do wcześniejszych odcinków przewodu pokarmowego. Oznacza to, że treść pokarmowa w tych odcinkach przewodu pokarmowego się cofa. Inaczej mówiąc dochodzi do zarzucania treści pokarmowej do wcześniejszych jego odcinków. Wyróżniamy trzy rodzaje refluksu u psa:

• Refluks żołądkowo- przełykowy. Treść pokarmowa wraca z żołądka do przełyku psa
• Refluks dwunastniczo- żołądkowy. Pokarm wraca z dwunastnicy do żołądka psa.
• Refluks dwunastniczo- żołądkowo- przełykowy. Treść pokarmowa zarzucana jest z dwunastnicy do żołądka i z żołądka do przełyku.

Refluks może mieć charakter fizjologiczny. Może się jako rzadki epizod przytrafić każdemu psu. Dotyczy np. sytuacji, kiedy pies jest przejedzony lub głodny. Może też być objawem nieprawidłowości w działaniu układu pokarmowego u psa. Refluks jako objaw nieprawidłowej motoryki ścian przewodu pokarmowego zdarza się częściej u psów ras brachycefalicznych. Częściej zdarza się też u psów młodych. Refluks u psa  jako objaw chorobowy może mieć charakter przewlekły lub nawracający. Najczęściej  u psa występuje refluks żołądkowo- przełykowy

Należy rozróżniać refluks od choroby refluksowej. Refluks to objaw chorobowy. Jeżeli pojawia się często rozwija się choroba refluksowa przełyku

Przyczyny refluksu u psa

Przyczyny refluksu u psa mogą być bardzo różnorodne. Z pewnością może to być zmiana efektywności działania zwieracza przełyku i odźwiernika żołądka psa. Inną przyczyną może być zmiana pH żołądka. Również zmiana ciśnienia w żołądku lub zaburzenia wydzielania gruczołów żołądkowych czy trzustki może skutkować refluksem. Refluks u psa może być skutkiem znieczulenia ogólnego. Środki znieczulające powodują rozluźnienie zwieracza przełyku. Przyczyną refluksu u psa mogą być  niektóre choroby przewodu pokarmowego np. kamica żółciowa, choroba wrzodowa żołądka. W zależności od rodzaju refluksu u psa przyczyny mogą być nieco zróżnicowane. I tak przyczynami refluksu żołądkowo- przełykowego u psa mogą być:

• Zmiana pH w żołądku będąca np.skutkiem  zapalenia jego błony śluzowej lub niewłaściwych posiłków
• Przepuklina ściany przełyku rozwijająca się jako wada wrodzona
• Przepuklina ściany przełyku o charakterze nabytym w ciągu życia psa.
• Nadmierne ciśnienie w żołądku. Jeśli ciśnienie w żołądku jest większe niż w przełyku powoduje rozluźnienie zwieracza przełyku.
• Zmniejszone napięcie w mięśniówce zwieracza przełyku

Natomiast refluks dwunastniczo- żołądkowy może być skutkiem:

• Wcześniejszych zabiegów chirurgicznych w obrębie żołądka lub dwunastnicy. Blizny pooperacyjne mogą spowodować nieprawidłowe działanie odźwiernika żołądka.
• Nieprawidłowym tempem i częstotliwością perystaltyki ścian żołądka- spowolnieniem lub przyspieszeniem.
• Zmniejszonym napięciem w mięśniówce odźwiernika żołądka
• Niewłaściwe wydzielanie przez gruczoły w ścianie żołądka lu przez trzustkę. Wynikają głównie z zaburzenia regulacji hormonalnej tego wydzielania u zwierząt.

Objawy refluksu u psa

• U ludzi najwyraźniejszym objawem jest zgaga. Występuje też jako objaw refluksu u psa, Jednak pies nie jest w stanie zakomunikować jej pojawienia. Dlatego opiekun psa zwykle nie zdaje sobie sprawy z pojawienia się takiego objawu. Zgaga polega na pojawieniu się nieprzyjemnego uczucia pieczenia w klatce piersiowej, zwykle w przełyku. Jest skutkiem zarzucania kwaśnej treści pokarmowej z żołądka do przełyku. Kwas solny produkowany w żołądku dostaje się wtedy do przełyku. Powoduje pieczenie śluzówki przełyku psa. Zdarza się , że kwaśna treść pokarmowa dociera aż do jamy ustnej. Powstaje bardzo nieprzyjemny smak w jamie ustnej i dochodzi do zwiększonego wydzielania śliny. Zjawisko to nazywane jest regurgitacją.
• Nadmierne ślinienie się
• Mlaskanie
• Zwracanie niestrawionej lub lekko nadtrawionej karmy
• Pieniste żółto- białe wymioty na czczo lub między posiłkami
• Częste odbijanie się
• Wykonywanie przez psa nietypowych ruchów szyi- towarzyszą cofaniu pokarmu do przełyku
• Niekiedy psy uporczywie zjadają niejadalne rzeczy

Refluks a choroba refluksowa

Pamiętajmy o tym, że refluks to złożony objaw, ale nie choroba u psa. Jeśli refluks pojawia się u psa sporadycznie nie jest objawem nieprawidłowej motoryki przewodu pokarmowego. Natomiast, kiedy epizody refluksu pojawiają się często mogą przyczynić się do rozwoju choroby refluksowej u psa. Soki żołądkowe wraz z cofającą się treścią pokarmową trafiają do przełyku psa. Ich częste działanie na śluzówkę przełyku może ją uszkadzać. Ściana żołądka jest przed nimi chroniona. Jest pokryta od strony światła żołądka grubą warstwą ochronnego śluzu. Natomiast śluzówka ściany przełyku w ogóle nie produkuje śluzu. Nie jest więc zupełnie chroniona przed składnikami soku żołądkowego- enzymami trawiącymi białka i kwasem solnym. Dochodzi więc do uszkodzenia jej struktury i rozwoju stanów zapalnych. Niekiedy dochodzi też do zwężenia przełyku. Dodatkowo podrażniana jest śluzówka gardła i rozwijają się jej stany zapalne. Ciągły ból ze strony przełyku obniżają znacznie komfort życia psa. Staje się wtedy apatyczny, osowiały. Niechętnie bierze udział w  zabawach. Pies traci apetyt, niekiedy pojawiają się zaburzenia połykania karmy. Wtedy pies  wyraźnie chudnie. W zaawansowanej chorobie refluksowej mogą pojawiać się wymioty z dodatkiem krwi. Z powodu bólu przyjmuje ochronne pozycje- kuli się. Niekiedy źle znosi dotyk opiekuna np. głaskanie. Długo trwająca zaawansowana choroba refluksowa może mieć skutki kancerogenne- dochodzi do rozwoju nowotworu żołądka lub przełyku. Choroba refluksowa może rozszerzać się na jamę ustną psa, jego jamę nosową i zatoki przynosowe. Dochodzi do zapalenia śluzówek w tych narządach. Pojawić się wtedy może u psa  bolesność dziąseł i choroby przyzębia. Z nosa wypływa  wydzielina i pojawia się chrapliwy kaszel. Oddech psa staje się chrapliwy.

Diagnozowanie refluksu u psa

Jeżeli opiekun psa obserwuje niepokojące objawy u swojego pupila powinien bezzwłocznie skonsultować się z lekarzem weterynarii. Lekarz przystąpi do zbierania danych pozwalających na postawienie diagnozy. Nie ma bardzo specyficznych objawów refluksu. Większość objawów występuje przy różnych innych chorobach układu pokarmowego. Lekarz proces diagnostyczny rozpocznie od wywiadu z opiekunem. Przed wizytą u lekarza opiekun powinien uważnie przyjrzeć się zachowaniu psa i występującym u niego objawom. Swoje obserwacje opiekun przekazuje lekarzowi. Do postawienia diagnozy lekarz wykorzysta informacje z wywiadu i  wyniki badań klinicznych np. badanie osłuchowe. Zwykle lekarz zleca wykonanie badań biochemicznych krwi i moczu. Badania te pozwolą na ewentualne wykluczenie innych chorób dających podobne do refluksu objawy. Najważniejszym badaniem diagnostycznym są jednak badania obrazowe. Są to badania USG i RTG. 

Badanie USG jest nieinwazyjne, ale bardzo stresujące się psy powinny mieć podane lekkie środki uspokajające. Dzięki badaniu ultrasonograficznemu można ocenić budowę i i stan żołądka, przełyku, dwunastnicy.

Badanie RTG. Zwykle wykonuje się RTG przeglądowe i kontrastowe. Należy zawsze wykonywać zdjęcia radiologiczne pokazujące przełyk z profilu i od strony grzbietowo- brzusznej. Dzięki temu będzie można obejrzeć przełyk na całej długości. 

Badanie endoskopowe. Najważniejszym badaniem diagnostycznym będzie jednak endoskopia. Przeprowadza się je po zastosowaniu u psa 24 godzinnej głodówki  i pod znieczuleniem ogólnym. Endoskop zaopatrzony w kamerkę wprowadza się do przełyku, żołądka i dwunastnicy psa. Umożliwia ocenę stanu błony śluzowej, jej powierzchni, koloru, ewentualnej obecności nadżerek, przekrwień,  zalegającej treści pokarmowej. Stwierdzona obecność pokarmu w przewodzie pokarmowym po dobowej głodówce na zaburzenia motoryki tego układu. Jeśli jest taka potrzeba, przy pomocy endoskopu można pobrać próbki tkanek. Wykonuje się później na nich badania histologiczne. Można dzięki tym badaniom wykryć zapalenie błony lub rozwijający się nowotwór w badanych narządach psa.

Leczenie i profilaktyka refluksu u psa

• Podstawą leczenia refluksu u psa jest dieta. Powinna ona być oparta na karmie lekkostrawnej.Najwygodniej i bezpiecznie jest skorzystanie z gotowych karm weterynaryjnych. Można oczywiście przygotowywać domowe posiłki dla psa. Muszą być lekkostrawne, oparte na gotowanych produktach i być zbilansowane. Jeśli decydujemy się na samodzielne przygotowywanie posiłków dla psa, dobrze jest zasięgnąć porady dietetyka weterynaryjnego. Bardzo ważne jest nie przeciążaniem pokarmu żołądka psa. Dlatego dzienną rację pokarmową dzielimy na kilka mniejszych porcji.
• Pomocne w łagodzeniu refluksu jest dodawanie do karmy naparu z siemienia lnianego. Zawiera on  śluz chroniący śluzówkę przełyku i żołądka.
• Stosowane środki farmakologiczne. Wszystkie środki farmakologiczne podawane psu, muszą być zalecone przez lekarza. Stosujemy ściśle dawki i godziny podawania leków do zaleceń lekarza weterynarii. Najczęściej na refluks u psa lekarz przepisze leki zobojętniające sok żołądkowy. Leki te działają miejscowo- na żołądek. Nie wchłaniają się do krwi. Nie oddziaływują na żołądek zbyt długo i mocno. Innym lekiem podawanym psom z refluksem są leki zawierające substancje będące antagonistami receptora histaminowego. Blokują one receptory w komórkach wydzielniczych ściany żołądka psa. Doprowadza to do zahamowania wydzielania soku żołądkowego. Jeszcze innym lekiem stosowanym w leczeniu refluksu u psa są inhibitory pompy protonowej (IPP). Podaje się je psu przed jedzeniem. Zapobiegają działaniu pompy protonowej w ścianie żołądka. Pompa protonowa umożliwia pojawienie się w świetle żołądka protonów wodoru. Im więcej protonów tym niższe (bardziej kwasowe) pH w żołądku. Inhibitory pompy protonowej zapobiegają zbytniej kwasowości soku żołądkowego. Działają dłużej niż antagoniści receptorów histaminowych, dają więc dłuższy efekt terapeutyczny. W leczeniu refluksu może być też stosowany sukralfat. Lek ten łącząc się z białkami w błonie śluzowej umożliwia jej szybszą regenerację.

Działania profilaktyczne zapobiegające refluksowi oparte sa na diecie. Dieta może więc pełnić funcje terapeutyczne i profilaktyczne w odniesieniu do refluksu. Opiekun powinien zadbać o właściwy dobór karmy. Powinna być lekkostrawna, ale jednocześnie pożywna. Można ją wzbogacać o napar z siemienia lnianego. Bardzo ważne w zapobieganiu refluksowi jest właściwy schemat żywienia psa. Pies nie powinien jeść łapczywie. Trzeba dzienną rację pokarmową dzielić na kilka porcji. Jeśli trzeba stosować spowalniacze jedzenia np. kule typu kongo. Psom nie należy podawać jedzenia z e stołu człowieka. Zawierają niekorzystne dla przewodu pokarmowego psa przyprawy, dużo soli. Ograniczamy też ilość podawanych psu "smaczków".