Zapalenie jelit u psa

Zapalenie jelit u psa może być poważnym problemem zdrowotnym. Dlatego ważne jest, aby zrozumieć objawy i wiedzieć, jak należy postępować w takich sytuacjach. Zapalenie jelit u psów może mieć wiele różnych przyczyn. Przyczyną może być  nadużywanie antybiotyków, zanieczyszczenia środowiskowe lub pasożytnicze infekcji. Objawami mogą być biegunka, wymioty, apatia lub letarg oraz zmniejszenie apetytu. W takich przypadkach ważne jest skonsultowanie się ze specjalistą weterynarii. Dość często początkowe objawy są bagatelizowane. Prowadzi to do zaostrzenia stanu psa i konieczności długotrwałej terapii. Dla właściwej terapii jest konieczne zdiagnozowanie choroby. Choroby o podobnych objawach gastrycznych mogą być bowiem różne.

Funkcje jelit u psa

Jelita to część przewodu pokarmowego psa. Jelito dzielimy na jelito cienkie i grube. Psy należą do mięsożerców. W związku z tym mają dość krótkie jelita. Ponieważ psy różnych ras różnią się znacznie wielkością to i długość jelit jest u nich zróżnicowana.  Długość jelita cienkiego wynosi od 1,7 do 6 m. Długość jelita grubego stanowi od 0,2 do 1,5 m. W jelicie cienkim odbywa się trawienie pokarmu i wchłanianie produktów trawienia. W jelicie grubym formowany jest kał, wchłaniane mogą być woda i składniki mineralne. 

W jelicie psa występuje szczególny ekosystem zwany mikroflorą. Składają się na nią głównie liczne gatunki bakterii tlenowych i beztlenowych. Właściwa mikroflora jelita jest bardzo ważna dla prawidłowego funkcjonowania przewodu pokarmowego psa, ale też układu odpornościowego.

Funkcje mikroflory jelitowej psa.

•  Mikroflora utrzymuje układ odpornościowy w stanie gotowości do działania.
• Zapobiega osiedlaniu się w jelicie chorobotwórczych bakterii.
• Pomaga w trawieniu niektórych składników pokarmu.
• Redukuje wzdęcia
• Syntetyzuje niektóre witaminy- z grupy B. witaminę  i kwas foliowy
• Reguluje perystaltykę jelita
•  Wpływa na wykształcenie się właściwej budowy błony śluzowej jelita.
• Działa przeciwnowotworowo

Nieswoiste zapalenie jelit u psa, czyli ibd- inflamatory bowel deases.

Jest to choroba polegająca na idiopatycznym stanie zapalnym jelita. Idiopatyczny to znaczy o nieustalonej przyczynie. Przypuszcza się, że  stan zapalny może być skutkiem niewłaściwej reakcji układu odpornościowego. Być może układ odpornościowy niewłaściwie reaguje na florę jelitową.  Ustalono jednak czynniki, które mogą zwiększać ryzyko wystąpienia choroby u psa. Są to np. czynniki genetyczne, nieprawidłowe działanie układu odpornościowego psa, infekcje przewodu pokarmowego. W przebiegu choroby występują nieswoiste objawy. Oznacza to, że podobne objawy występują też przy innych chorobach przewodu pokarmowego. Przy ibd u psa występują takie objawy jak:

• Luźna konsystencja kału, aż do wodnistych biegunek
• Śluz i krew w kale
• Wypróżnienia częste- częściej niż 4 razy w ciągu doby
• Wymioty- kilka razy w tygodniu lub częstsze
• Postępująca apatia i uczucie zmęczenia u psa
• Zmniejszenie apetytu u psa
• wyraźny spadek masy ciała

Pojawiające się objawy, nawet nienasilone powinny zaniepokoić opiekuna. Należy zawieźć psa do lekarza w celu rozpoznania choroby. Rozpoznanie ibd nie jest sprawą łatwą- wszak objawy są nieswoiste. Lekarz przeprowadza wywiad z opiekunem psa dotyczący objawów i diety psa. Następnie wykonuje pewne badania w celu ustalenia przyczyny objawów. Badania mogą być następujące:

• badanie endoskopowe żołądka i jelita. Ponieważ ibd powoduje zmiany morfologiczne w ścianie jelit u psa, podczas badania pobierane są wycinki tkanek. Zostaną one poddane dalszym badaniom.
• badanie USG. Zmiany morfologiczne w budowie jelit u psa  charakterystyczne dla ibd mogą być zaobserwowane w tym badaniu.
• Badanie ilości kwasu foliowego i kobalaminy we krwi. To badanie pozwoli na ustalenie, w której części jelita jest stan zapalny. Przy stanie zapalnym początkowej części jelita cienkiego we krwi jest obniżony poziom kwasu foliowego. Dzieje się tak dlatego, że kwas foliowy jest wchłaniany w tej części jelita. Stan zapalny utrudnia wchłanianie. Przy stanie zapalnym dalszej części jelita jest utrudnione wchłanianie kobalaminy. Wtedy jej poziom we krwi jest obniżony.
• Test wchłaniania jelitowego. Psu podaje się cukier laktulozę. Poem bada się próbki kału, moczu i krwi.  Sprawdza się, czy i w jakiej ilości obecna jest w nich laktuloza. Normalnie nie powinna ona być wchłaniana z jelita. Przy ibd- nieswoistym zapaleniu jelit laktuloza będzie obecna we krwi i moczu.

Leczenie ibd- jest uzależnione od występujących objawów u psa. Przy mało nasilonych objawach zaleca się tylko zmianę diety na hipoalergiczną i lekkostrawną. Musi być jednak smaczna i odżywcza. Karma psa chorego na ibd nie może zawierać żywności mocno przetworzonej. Nie powinna zawierać sztucznych dodatków poprawiających smak, zapach i konsystencję. Najlepiej dla psa chorego na ibd wprowadzić dietę eliminacyjną. Pozwoli to na dobranie najodpowiedniejszej diety dla chorego na nieswoiste zapalenie jelit psa. Dobrze przy ibd sprawdza się dieta BARF, oparta na karmie mięsnej.  Nieswoiste zapalenie jelit może być łagodzone podawaniem probiotyków. Probiotyki to żywe kultury bakterii typowe dla właściwej mikroflory jelitowej psa. Przy bardziej nasilonych objawach ibd sama odpowiednia dieta nie wystarczy. Należy wprowadzić leczenie farmakologiczne. Lekarz weterynarii zaleci podanie psu niesteroidowych leków przeciwzapalnych, także antybiotyków. Bardziej nasilone nieswoiste zapalenie jelit u psa wymagać będzie leczenia steroidowymi lekami przeciwzapalnymi.

Zespół jelita drażliwego

U niektórych psów cierpiących na przewlekłe biegunki z jelita grubego stwierdza zaburzenia zwane zespołem jelita drażliwego. Również jak w przypadku ibd choroba ma charakter idiopatyczny, czyli jej etiologia nie jest jasna. Objawami są nawracające biegunki, mimo częstego parcia na kał wypróżnienia są małe objętościowo. W kale może pojawia się śluz, ale krew na ogół nie występuje. Biegunce `zwykle towarzyszą takie zaburzenia jak wymioty i bóle brzucha. W przeciwieństwie do ibd objawom tym nie towarzyszą morfologiczne zmiany w budowie jelita. Przyczyn  choroby upatruje się w nadpobudliwości układu nerwowego, nadmiernie pobudzającego motorykę jelita grubego psa. Choroba najczęściej występuje u psów ras małych, bardzo silnie przywiązanych do właściciela. Choroba pojawia się podczas rozłąki z właścicielem. Cierpią na nią też częściej psy pracujące, poddawane stresującym zajęciom. Również psy, których dieta jest uboga we włókno pokarmowe, częściej chorują na zespół jelita drażliwego. Rozpoznanie zaburzeń polega na badaniach wykluczających inne choroby jelit u psa np. ibd, inwazje pasożytnicze, infekcje. Leczenie uwzględnia eliminację czynnika stresogennego. Ponieważ nie zawsze jest to możliwe zaleca się łagodzenie zaburzeń odpowiednią karmą. Karma powinna być bogata we włókno pokarmowe. Zaleca się też podawanie karmy hipoalergicznej. Przy intensywnych zaburzeniach podaje się leki przeciwbiegunkowe, leki rozkurczowe i przeciwlękowe.

Zapalenie jelit reagujące na dietę

To zaburzenie wystę pujące najczęściej u młodych psów. Objawy to częste oddawanie kału.  Charakterystyczna jest obecność w kale śluzu i krwi oraz niestrawionych części karmy. Konieczne jest wprowadzenie karmy łatwostrawnej i łatwej do wchłaniania. Podaje się też psu probiotyki.

Krwotoczna biegunka u psów

Jak w większości chorób jelit przyczyna nie jest dokładnie ustalona. Uważa się, że choroba jest powodowane zakażeniem bakteriami Clostridium perfringens mięsa zjadanego przez psa. Bakterie te produkują egzotoksyny przenikające do mięsa w pożywieniu psa. Objawy występują nagle i są bardzo nasilone. Charakterystyczna jest obfita, krwawa biegunka, wymioty, gorączka. Tylko szybkie rozpoznanie i wdrożenie agresywnej antybiotykoterapii może uratować życie psa. Profilaktyka polega na podawaniu psu karmy zawierającej mięso ze sprawdzonych źródeł.

Parwowiroza- odmiana jelitowa

Jest to choroba wirusowa. Wirus dostaje się do organizmu psa drogą pokarmową. Wirus atakuje komórki śluzówki jelita. Rozwija się jej stan zapalny  Objawy pojawiają się dość szybko, bo 5- 12 dni od zarażenia

Objawami parwowirozy jelitowej są: wodniste, podbarwione krwią biegunki o mydlanym, ale nieprzyjemnym zapachu. Pojawiają się odgłosy przelewania się płynów w jelicie, powtarzające się wymioty. Pies nie chce jeść ani pić, jest apatyczny. Stan psa szybko się pogarsza

Stwierdzenie parwowirozy u psa odbywa się na podstawie objawów. Większość objawów jednak nie ma charakteru swoistego tylko dla tej choroby. Dlatego lekarz weterynarii bierze  pod uwagę  jak szybko objawy u psa się nasilają. Aby potwierdzić przypuszczenia co do parwowirozy u psa, lekarz zleci lub sam przeprowadzi przeprowadzenie odpowiedniego testu. Najpowszechniejszy, szybki i tani test na parwowirozę u psa to test płytkowy. Przeprowadzany jest na próbce kału psa.  Nie leczona parwowiroza u psa szybko może się skończyć śmiercią chorych zwierząt.

Leczenie choroby u  psa w gruncie rzeczy ma charakter objawowy. Często biegunka i wymioty powodują szybko postępujące odwodnienie. Lekarz weterynarii zaleci więc płynoterapię- podawanie dożylne (kroplówka) płynów uzupełniających niedobory  wody i elektrolitów. Kroplówki pomogą też przywrócić równowagę kwasowo- zasadową  w organizmie psa. Parwowiroza u psa powoduje silny stan zapalny jelita, odżywianie tradycyjne jest więc wykluczone. Lekarz, oceniając stan psa ustali, czy potrzebne będzie dokarmianie  dożylne. Podaje się wtedy w kroplówce glukozę i aminokwasy.  Podaje się też w kroplówce lub zastrzykach leki przeciw biegunce, przeciwwymiotne, leki osłonowe dla przewodu pokarmowego.

Jak można pomóc choremu psu?

Oczywiście przy nasilonych objawach albo objawach dłużej się utrzymujących konieczna jest pomoc lekarska. Lekarz zbada i zdiagnozuje psa oraz wdroży odpowiednie leczenie. W niektórych przypadkach szybka interwencja lekarska daje psu szansę na przeżycie. Przy  lekkich objawach  zapalenia jelit możemy spróbować pomóc psu korzystając z posiadanych leków. Warto przygotować sobie "psią" apteczkę zawierającą podstawowe leki weterynaryjne. Jeżeli jednak takich leków nie mamy możemy skorzystać z niektórych stosowanych u ludzi. Dotyczy to tylko leków działających na przewód pokarmowy. w przypadku biegunki możemy podać psu

• Leczniczy węgiel. Doskonale absorbuje ze światła jelita toksyny. Nie wchłania się do krwi. Jest absolutnie bezpieczny dla psa. Jedyna trudnoąć polega na tym, że trzeba podać psu dużą dawkę. Na 1 kg masy ciała należy podać 1g węgla. Węgiel jest zwykle sprzedawany w tabletkach po 300mg.
• Smecta. Jest to proszek stosowany w leczeniu biegunki u dzieci. W składzie zawiera krzemian glinu. Ma on lepką konsystencję. Powleka cienką warstwą błonę jelita. Błona jest więc chroniona przed działaniem czynników ją drażniących. Zmniejsza też ilość wody w kale, co zmniejsza ilość i konsystencję wydalanego kału. Smekta jest pakowana w saszetki. Najlepiej rozrobić proszek z saszetki z wodą i podać psu np strzykawką do pyska. Dawkowanie -1 saszetka na 15 kg masy ciała.
• Nifuroksazyd. Zawiera pochodną nitrofuranu, która ma działanie bakteriobójcze. Jeśli biegunka ma charakter bakteryjny nifuroksazyd zniszczy bakterie powodujące chorobę. Dla prawidłowej mikroflory jelita psa jest środkiem bezpiecznym. Nie wchłania się z przewodu krwionośnego. Powinnosię podawać ten lek przez 5-7 dni. Efekt terapeutyczny pojawia się bowiem po kilku dniach stosowania nifuroksazydu. Dawkowanie to 100-250 mg na 15 kg masy ciała psa.
• No- spa. Zawiera pochodną papaweryny. Działa ona rozkurczowo na mięśniówkę gładką. Taka mięśniówka występuje między innymi w budowie ściany jelita psa. Przy zapaleniu jelit  u psa zwiększone jest napięcie ich ścian i zwykle też ich motoryka. No-spa uspokoi pracę mięśniową jelit. Należy podać no-spę 2-3 razy dziennie w dawce 2-4 mg na 1 kg masy ciała. Z powodu gorzkiego smaku najlepiej przemycić ją podając w jakimś smakołyku.
• Probiotyk. Intensywna biegunka może doprowadzić do usunięcia z jelita sporej części naturalnej mikroflory. Jej szybka odbudowa jest możliwa dzię ki probiotykom. Najlepiej podać psuweterynaryjny probiotyk przeznaczony specjalnie dla psów. Zawiera żywe bakterie wyizolowane z jelita psa. Jeśli takiego nie mamy, można podać probiotyk przeznaczony dla ludzi.

Często stosowany u ludzi stoperan nie jest polecany dla psów. Psy wielu ras mogą zawierać mutację genu MDR-1. Skutkiem tej mutacji jest ńiewłaściwa ochrona mózgu przed substancją czynną stoperanu- loperamidem. Loperamid działa neurotoksycznie powodując jego uszkodzenie.

Przy biegunkach pomocna może być lekkostrawna dieta, pozbawiona sztucznych dodatków.

Przy stanach zapalnych jelit ważna jest uważna obserwacja psa. Objawy nasilające się gwałtownie lub długo się utrzymujące muszą być szybko skonsultowane z lekarzem weterynarii. Nie należy bagatelizować nawet niewielkich objawów u psa.