Lamblia u psa

Twój pies nie ma apetytu, chudnie. Dręczą go biegunki, zwykle okresowo się pojawiające. Wygląda na chorego. Zastanawiasz się co mu dolega?Przyczyny takich objawów mogą być bardzo różne. Może zaraził się pasożytem zwanym lamblią lub giardią i cierpi na lambliozę. Poznaj czym objawia się, jak przebiega i jak leczyć chorobę u psa wywołaną przez tego pasożyta.

Czym jest lamblia?

Lamblia zwana też giardią lub ogoniastkiem jelitowym jest pasożytem jelitowym. Pasożytuje u wielu gatunków zwierząt należących do gromady ssaków. Może pasożytować u psów, kotów, świń, przeżuwaczy, małp, a także u ludzi.

Pasożyt ten nosi łacińską nazwę Giardia lamblia lub Giardia intestinalis. Należy do protistów, a dokładniej do grupy protistów zwierzęcych, inaczej pierwotniaków. Jest organizmem jednokomórkowym dostosowanym do bytowania w jelitach zwierząt. Komórka lamblii ma kształt połówki gruszki. Charakterystyczną jej cechą jest obecność podwójnych organelli. Giardia posiada dwa jądra komórkowe i podwójny komplet wici. Jeden koniec komórki tego pasożyta jest tępo zakończony z małym wklęśnięciem. Koniec przeciwległy zaś jest wydłużony w kształt ogonka.

Przystosowania lamblii do pasożytnictwa.

Giardia, czyli lamblia jest pasożytem wewnętrznym zwierząt i ludzi. Oznacza to, że żyje wewnątrz ciała organizmu, który jest jej żywicielem. Pasożyt odżywia się kosztem organizmu żywiciela. Dodatkowo może niszczyć tkanki organu, w którym pasożytuje. Zatruwa też organizm żywiciela zbędnymi produktami swojego metabolizmu. Giardia pasożytuje na nabłonku dwunastnicy lub początkowej części jelita czczego zwierząt. Są to części jelita cienkiego psa. W jelicie cienkim odbywa się trawienie i wchłanianie pokarmu. Z powodu pasożytowania w nich giardii funkcje te w organizmie psa mogą przebiegać nieprawidłowo. 

Życie w jelicie psa wymaga pewnych przystosowań pasożyta. Giardia posiada na jednym końcu ciała dysk czepny. Jest to rodzaj przyssawki, pozwalającej na przyczepienie się do ściany jelita cienkiego psa. Inaczej lamblia u psa razem z przesuwającym się w jelicie pokarmem byłaby z jelita psa usuwana. Ponieważ w jelicie cienkim zwierząt jest środowisko beztlenowe, giardia oddycha beztlenowo. Jej mitochondria przekształciły się w struktury syntetyzujące siarczan cholesterolu. Jest on składnikiem cysty tworzonej przez lamblię w określonym etapie cyklu życiowego. Dodatkowo lamblia tworzy białka, które"oszukują"układ odpornościowy żywiciela. Dzięki temu układ ten nie rozpoczyna intensywnych działań obronnych przed tym pasożytem. Bytowanie lamblii w jelicie cienkim psa prowadzi do rozwoju choroby zwanej lambliozą lub giardiozą.

Ten pasożytniczy pierwotniak z jelita psa wchłania składniki pokarmowe z pożywienia zjadanego i trawionego przez psa. Wchłania głównie cukry proste i tłuszcze. Utrudnia też wchłanianie strawionego pokarmu do krwi psa. Powoduje bowiem zmniejszenie kosmków jelitowych psa, które umożliwiają wchłanianie produktów trawienia z jelita do krwi.

Jak przebiega cykl rozwojowy lamblii?

Giardia lamblia jest pasożytem monoksenicznym, czyli cały jego cykl życiowy zachodzi w jednym żywicielu. Do zakażenia dochodzi, kiedy do przewodu pokarmowego psa czy ludzi dostają się cysty lamblii. Cysty mają charakter przetrwalny. Otoczone są grubą osłonką. W jej skład wchodzi między innymi cholesterol. Osłonka ta pozwala na dość długie przebywanie cyst w niekorzystnych warunkach środowiska, poza ciałem psa. W żołądku psa w niskim pH osłonka cysty ulega rozkładowi. Uwalniają  się wtedy znajdujące się w cystach formy pasożyta zwane ekscyzoitami. Zaczynają się mnożyć przez podział. W wyniku podziału ekscyzoitów powstają formy zwane trofozoitami. Trofozoity są postaciami troficznymi lamblii, czyli zdolnymi do odżywiania się. Zasiedlają dwunastnicę i początkową część jelita czczego psa lub ludzi. Część trofozoitów wnika do przewodu trzustkowego i do dróg żółciowych. Przyczepiają się do kosmków jelitowych utworzonych przez nabłonek jelita psa. Trofozoity mnożą się przez podział poprzeczny. Z czasem część form troficznych zaczyna wytwarzać otoczki i przekształca się w cysty. Te zaraz dostają się do jelita grubego psa. Razem z jego kałem wydostają się na zewnątrz ciała zwierzęcia. W jednym gramie kału psa może znajdować się nawet milion cyst. Cysty są formami pierwotniaka o charakterze przetrwalnym. Mają kształt owalny. Mogą przetrwać w środowisku zewnętrznym dość długi czas. Są w stanie przetrwać od kilku dni do kilkunastu tygodni zachowując zdolność do zakażenia. Zależy to od środowiska, do którego trafią. W wilgotnym kale przetrwają około 20 dni, a w wodzie rzecznej około dwóch miesięcy. Mogą przetrwać wiele dni nawet w wodzie chlorowanej. Najmniej korzystne dla przeżywalności cyst są zima i suche środowisko. Jeśli cysty dostaną się do przewodu pokarmowego psa w jego organizmie dojdzie do powstania trofozoitów. I  cykl pasożytniczego pierwotniaka się zamyka.

Jak dochodzi do zakażenia się psa lamblią?

Zakażenie się psa lamblią następuje, kiedy do organizmu psa dostaną się cysty lamblii. Mogą one znajdować się w wodzie, do której dostał się kał z cystami. Jest zawsze dość duże ryzyko zakażenia, kiedy pies pije wodę np. z kałuży. Czasem zdarza się, że zwierzęta mają skłonność do zjadania kału innych zwierząt. Jeżeli ten kał zawierał cysty lamblii dojdzie do zakażenia. Możliwe jest też samozarażenie psa. Może się zdarzyć, że sierść psa zabrudzi się jego kałem. Kiedy pies czyści językiem swoją sierść w okolicach odbytu, razem z cząstkami kału połyka cysty. Ryzyko zakażenia psa tym pasożytniczym pierwotniakiem rośnie w miejscach, gdzie są skupiska zwierząt. Dotyczy to schronisk, czy hodowli psów.

Objawy choroby- lambliozy

Lamblioza to choroba  wywołana bytowaniem lamblii u psa w jelicie. Zabiera ona z wnętrza jelita część strawionego pokarmu psa. Dodatkowo utrudnia wchłanianie strawionego pokarmu do krwi psa. Skutek bytowania lamblii u psa będzie więc taki, że

• Pies chudnie i staje się osłabiony na skutek niedożywienia. Dodatkowo dochodzą takie objawy obecności lamblii u psa jak:
• Biegunki. Pies wydala kał o papkowatej konsystencji. Biegunki mogą być przewlekłe lub nawracające. Po niewłaściwej konsystencji kału pies wydala kał normalnej konsystencji. Uspokaja to opiekuna, który sądzi, że przewód pokarmowy psa działa już poprawnie. Nie szuka wtedy pomocy lekarza.
• Skutkiem obecności lamblii u psa może być nieprzyjemna woń i żółte zabarwienie kału.
• Kał może zawierać domieszkę śluzu i krwi
• Wzdęcia  też mogą wynikać z obecności lamblii u psa
• Obecność lamblii u psa może spowodować ból brzucha, niekiedy wymioty.
• Długotrwałe biegunki mogą prowadzić do odwodnienia organizmu zwierząt

Najsilniejsze i najgroźniejsze objawy lamblii u psa występują u szczeniąt i psów w wieku senioralnym. Nie należy wcale bagatelizować lamblii u psa w innym wieku. Przebieg lambliozy u zwierząt w każdym wieku może mieć nasilony przebieg. Może też prowadzić do wyniszczenia organizmu z powodu niedoboru składników odżywczych. Zdarza się też, że lamblioza u psa może przebiegać w sposób utajony, czyli nie występują objawy. Pies jest wtedy nosicielem choroby

Diagnozowanie choroby u psa

Jeżeli opiekun obserwuje u swojego psa niepokojące objawy gastryczno- jelitowe powinien zabrać psa do lekarza weterynarii. Objawy giardii nie są specyficzne. Podobne mogą występować u psa w przebiegu innej choroby. Same więc objawy nie wystarczą do postawienia diagnozy. Podobnie jest w przypadku obecności giardii u ludzi. Muszą być przeprowadzone odpowiednie badania. Najprostsze i najczęściej zalecane badania polegają na pobraniu próbki kału psa. Następnie bada się pobrany kał pod mikroskopem, aby stwierdzić czy obecne są w nim cysty. Nieregularność liczby i częstotliwość formowania się cyst może utrudniać wykrycie giardii w czasie badania kału psa. Dlatego powinno się badanie przeprowadzić na co najmniej trzech próbkach kału. Powinny być one  pobrane w przeciągu 5- 7 dni. Do diagnozowania tej choroby wykonuje się też testy immunochromatograficzne. Testy te pozwalają na ocenę obecności antygenów pasożyta w ciele psa. Inny test- Elisa również dotyczy poszukiwania antygenów pasożyta w badanym materiale. Jeśli wyniki przeprowadzonych badań są niejednoznaczne pozostaje jeszcze możliwość przeprowadzenia badania z zastosowaniem metody PCR. Metoda ta pozwala ocenić, czy u psa występuje zakażenie lamblią. Stwierdza się przy jej pomocy obecności  DNA lamblii w ciele psa. Jest to jednak metoda diagnostyczna droga.

Leczenie lambliozy u psa.

Leczenie lambliozy u psa polega na podawaniu odpowiednich leków. Oczywiście choroba musi być wcześniej zdiagnozowana. Leczenie musi trwać wiele dni z uwagi na cykl rozwojowy giardii. Na rynku dostępne sa preparaty ziołowe jako leki do leczenia lambliozy. Zawierają one np. wyciąg z wrotycza pospolitegoodziałaniu przeciwpasożytniczym. Można w tym celu wykorzystać tymianek pospolity- zawiera tymol niszczący pasożyty. Korzeń gorzycki wielkolistnej zawiera w sobie gencjopikrynę. Wspomaga ona leczenie lambliozy u psa i innych zwierząt np. kotów. Najbezpieczniej jednak jest poprosić o pomoc lekarza weterynarii.

Można w terapii zastosować różne schematy leczenia, w których wykorzystywane są następujące leki:

• Przez 5 dni codziennie podawać psu fenbendazol w ilości zaleconej przez lekarza.
• Podawać tabletki zawierające fenbentel, pyrrantel i prazykwenel. Terapia powinna trwać 3 dni.
• Podawanie metronidazolu dwa razy dziennie przez 5 dni.

Kiedy podaliśmy psu leki według jednego z podanych wyżej schematów należy przeprowadzić badanie kału. Oceni się wtedy, czy nadal obecne są cysty lamblii. Jeżeli okaże się, że cysty są należy powtórnie podać leki. Można też podać leki według innego schematu leczenia. Brak cyst w kale umożliwia odstawienie leków, ale to nie koniec leczenia. W miejscu przebywania zakażonego psa mogą znajdować się cysty- mają długą przeżywalność poza organizmem psa. Aby nie dopuścić do ponownego zakażenia, należy miejsce przebywania psa, szczególnie legowisko odkazić. Konieczna jest też kąpiel psa z użyciem szamponu przeciwpasozytniczego. W ten sposób pozbędziemy się cyst, które razem z cząstkami kału mogą znajdować się na sierści psa. Po zakończonej terapii farmakologicznej należy pomyśleć o przywróceniu w jelicie psa właściwej mikroflory. Biegunka w przebiegu lambliozy, a potem podawane leki mogły zniszczyć mikroflorę jelitową psa. Należy podawać psu odpowiednie probiotyki, czyli tabletki zawierające odpowiedni zestaw bakterii jelitowych. Pozwolą one na odbudowę mikroflory, niezbędnej do prawidłowego działania jelita psa. Zadbajmy też w okresie rekowalescencji o odpowiednią dietę lekkostrawną, ale pożywną i zbilansowaną. Jeśli trzeba dietę można uzupełnić o kwasy Omega-3 i Omega -6. Pamiętajmy, żeby pies w trakcie trwania biegunki  w przebiegu choroby był odpowiednio nawadniany.

Pies może wielokrotnie zapadać na tę chorobę. Ważne jest, aby unikać skupisk psów. W takich skupiskach ryzyko zarażenia jest największe. Przeciwko lamblii nie ma szczepionek.

Lamblioza jako zoonoza

Pasożyt jakim jest lamblia ma potencjał zoonotyczny. Oznacza to, że ludzie mogą zarazić się tym pasożytem od zwierząt. Sytuacja odwrotna też jest możliwa. Pies, czy kot może zarazić się lambliozą od człowieka. Każdorazowo po zabawie z pupilem powinniśmy dokładnie myć ręce, aby pozbyć się ewentualnych cyst. Dość częst się zdarza, że pies śpi w łóżku opiekuna. Pamiętajmy o częstej zmianie pościeli i odkurzaniu mieszkania, Dbajmy też o czystość legowiska psa. Przebieg lambliozy u człowieka może mieć różne nasilenie. Pasożyt, tak jak u psów zasiedla dwunastnicę, początkową część jelita czczego. Może skolonizować przewód żółciowy i trzustkowy. Lamblia skutecznie konkuruje z organizmem człowieka we wchłanianiu strawionych substancji pokarmowych. Wpływa na zmniejszenie wielkości kosmków jelitowych, co zmniejsza zdolności wchłaniania przez jelito człowieka. Organizm człowieka, mimo że, przyjmuje odpowiednią ilości pokarmu z tego pokarmu nie może w całości skorzystać. Prowadzi to w połączeniu z biegunkami dość szybko do niedożywienia czlowieka. Skutki choroby mogą być szczególnie groźne u małych dzieci. Niedobór składników odżywczych może prowadzić u nich  do zaburzeń wzrostu i rozwoju dziecka. Zaburzeniom mogą też ulec zdolności poznawcze dzieci. U chorych może rozwinąć się nietolerancja laktozy jako powikłanie w przebiegu choroby.  Lamblioza jest chorobą całkowicie wyleczlną. Szybkie zdiagnozowanie choroby i wdrożenie leczenia jest warunkiem powrotu dziecka do pełni zdrowia. Najskuteczniejszym lekiem na lamblie jest tynidazol. Lekami drugiego rzutu są metronidazol, albendazol i mebendazol. U większości zarażonych lamblią ludzi choroba przebiega bezobjawowo.