Koci katar – objawy, leczenie, zapobieganie

Koci katar – objawy, leczenie, zapobieganie

Katar kojarzy nam się z dość banalną chorobą, która nieleczona przechodzi po paru dniach. Owszem, tak jest w przypadku kataru ludzkiego. Koci katar to choroba o wiele groźniejsza i mogąca doprowadzić kota do śmierci lub kalectwa. Każdy właściciel kota powinien mieć podstawową wiedzę o tej chorobie kotów, aby jej zapobiegać lub jeśli dojdzie do zarażenia wiedzieć, kiedy trzeba szybko szukać pomocy lekarza weterynarii

Przyczyny kociego kataru

Koci katar jest chorobą wirusową, której przyczyną są:

• Herpeswirus kotów typu 1 (FHV-1).

Jest dość stabilny genetycznie, czyli nie tworzy szczepów. Może jednak wejść w stan latencji, czyli uśpienia. Pozostaje w niektórych komórkach ciała kota, ale w stanie nieaktywnym. Kot staje się do końca życia nosicielem tego wirusa. Uważa się, że około 80% kotów, które przebyły zarażenie tym wirusem, jest bezobjawowym nosicielem. U mniej więcej połowy  uśpiony wirus może ulec reaktywacji pod wpływem obniżenia efektywności działania układu odpornościowego, np. pod wpływem stresu (przeprowadzka, pojawienie się innego zwierzęcia, zabieg chirurgiczny) czy innej infekcji. Uaktywnienie uśpionego wirusa może dawać objawy choroby lub przebiegać bezobjawowo. Koty z aktywnym herpeswirusem rozsiewają go w otoczeniu przez około 2 tygodnie. W środowisku wirus żyje około 18 godzin. Wirusy te są wrażliwe na powszechnie stosowane środki dezynfekujące.

• Kaliciwirusy kotów (FCV-1).

Wirusy te  w środowisku są podatne na mutacje i w związku z tym są bardzo zróżnicowane genetycznie, Wyróżnia się ich obecnie ponad 100 szczepów. W środowisku wirusy te żyją do 28 dni. Ich uśmiercenie przez dezynfekcję nie jest łatwe. Zwyczajowo stosowane środki dezynfekcyjne nie są w ich przypadku skuteczne. Trzeba zastosować specjalistyczną dezynfekcję przy pomocy peroksymonosiarczanem potasu lub wzmocnionego nadtlenku wodoru

Kiedy kot może się zarazić kocim katarem?

Najczęściej chorują koty kontaktujące się z siejącym wirusy chorym kotem lub bezobjawowym kotem nosicielem. Ma to miejsce szczególnie wśród kotów bezdomnych, penetrujących śmietniki i buszujących w piwnicach. Nie tylko liczne kontakty kotów sprzyjają zachorowaniom. W ich przypadku również częsty stres, niedożywienie i ogólnie złe warunki życia sprzyjają podatności na infekcje wirusami kociego kataru. Nie oznacza to wcale, że koty mające opiekunów są bezpieczne, zwłaszcza jeśli są to koty wychodzące, mogą zainfekować się wirusami rozsianymi w środowisku lub w bezpośrednich kontaktach z innymi kotami. Nawet jeśli koty nie wychodzą z domów, nie są bezpieczne. Człowiek może przenieść na nie wirusy na swoich rękach, odzieży, obuwiu. Koty uczestniczące w wystawach mogą zarazić się od spotkanych tam bezobjawowych nosicieli i przenieść infekcję na całą hodowlę. Kotka ciężarna chora na katar koci lub będąca nosicielką może przenieść wirusy przez łożysko na płody, lub narodzone kocięta. Jest też ryzyko zarażenia kociąt karmionych przez matkę nosicielkę lub chorą na tę chorobę.

Najbardziej narażone na ciężki przebieg wirusowego zapalenia są koty z obniżoną efektywnością układu immunologicznego np. przy przebiegu nabytego niedoboru odporności (powoduję ją koci wirus FIV), kociej białaczki, przy silnym stresie lub niedożywieniu. Również kocięta w wieku od 6 do 12 tygodni są podatne na zarażenie kocim wirusem. W tym przedziale wiekowym odstawione są zwykle od matki i nie dostają w jej mleku przeciwciał zwalczających wirusy. Przeciwciała, otrzymane od matki przez łożysko też już zanikają w ich krwiobiegu, a ich własny układ odpornościowy jeszcze nie uzyskał pełnej gotowości do działania. Są więc praktycznie bezbronne przed wirusami kociego kataru.

Pamiętajmy, że u kota będącego bezobjawowym nosicielem wirusów może nastąpić reaktywacja wirusów i pojawienie się objawów choroby.

Objawy kociego kataru

Pierwsze objawy choroby pojawiają się w przeciągu 2 do 9 dni od zarażenia wirusem.

Najpierw pojawia się utrata apetytu, apatia, kichanie, wypływ jedno lub obustronny z nosa, gorączka. Wydzielina z nosa może być surowicza lub ropna. Na błonach śluzowych jamy ustnej pojawiają się nadżerki i owrzodzenia, głównie na języku i wargach, wirusowe zapalenie dziąseł i łuków podniebiennych- kot z powodu bólu nie chce jeść i pić. Te owrzodzenia powodują obfite pieniste ślinienie się. Z czasem pojawia się kaszel — jest na początku skutkiem spływania do gardła wydzieliny z nosa, potem może być skutkiem, rozwijających się stanów zapalnych dróg oddechowych i płuc. Pojawia się łzawienie oczu, surowiczy lub ropny wyciek z oczu, może dojść do wirusowego zapalenia spojówek lub- co gorsza- zapalenia rogówek. Ich stan zapalny może być przyczyna utraty wzroku i konieczności usunięcia gałek ocznych.

Chory kot oddycha przez otwartą jamę gębową, przewody nosowe zatkane gęstą wydzieliną są niedrożne. Niektóre zjadliwe szczepy kaliciwirusów stają się przyczyną uogólnionej kaliciwiriozy- dochodzi wtedy do wielonarządowej niewydolności. Wtedy śmiertelność jest wysoka. Sięga 50-70%. To, jaki jest przebieg choroby i jakie są objawy, w dużej mierze zależy od odporności kota, ale wynika z tego, jaki rodzaj szczepu wirusowego dominuje w infekcji i jaka jest zjadliwość tego szczepu. Infekcja wirusami kociego kataru może ulec nadkażeniu- osłabione zwierzę ulega dodatkowym infekcjom np. chlamydią, mykoplazmą, wirusem syncytialnym.

Diagnozowanie kociego kataru. 

Jeżeli zaniepokoi nas apatyczne zachowanie kota, brak apetytu, kichanie czy zbieranie się ropy w kącikach oczu, nie zwlekajmy z zasięgnięciem porady lekarskiej. Może to jest zwykłe przeziębienie lub np.niestrawność, ale może rozpoczynać się choroba kociego kataru. Szybkie jej zdiagnozowanie i rozpoczęcie leczenia daje dużą gwarancję łagodnego i bez komplikacji przebiegu choroby.

Lekarz postawi diagnozę, opierając się na: 

• Oględzinach zwierzęcia- ze szczególnym uwzględnieniem oczu i nosa.
• Zebraniu informacji o możliwych kontaktach z innymi kotami.
• Wykonanej morfologii i biochemii krwi.
• Zaleca się do postawienia diagnozy badanie PCR na obecność FHV- wymaz pobiera się ze spojówki oka.
• W razie potrzeby (kaszel, duszność) RTG klatki piersiowej.

Leczenie kociego kataru

Katar u kota jest chorobą wirusową, nie stosuje się więc do jej leczenia antybiotyków. Lekarz zaleci do leczenia wirusowych stanów zapalnych środki przeciwzapalne, przeciwgorączkowe. Z pewnością zaordynuje też leki mukolityczne do rozrzedzania wydzieliny z nosa i leki immunostymulujące- podnoszące efektywność działania układu odpornościowego.

Przemywanie kocich oczu, a także usuwanie zaschniętej wydzieliny na brzegach nosa wykonujemy sterylną gazą nasączoną roztworem soli fizjologicznej. Chore, ropiejące oczy kota zakraplamy odpowiednimi kroplami do oczu- najskuteczniejsze są zawierające lizynę- jej wysokie stężenie hamuje namnażanie wirusów. Gdy infekcja trwa dłużej, może się okazać konieczne włączenie antybiotykoterapii. 

Ważne w przebiegu leczenia jest zapewnienie kotu spokojnego, ciepłego, wolnego od przeciągów legowiska. Minimalizujemy też sytuacje stresowe- stres obniża efektywność mechanizmów obronnych organizmu. Dobrze jest zapewnić dużą wilgotność powietrza w pobliżu kociego pacjenta. Wilgotne powietrze zapobiega wysychanie wydzieliny w nosie, płynna powoli wypływa. Możemy do tego celu użyć inhalatora lub nawilżacza powietrza.

Kot z owrzodzeniami jamy ustnej nie chce jeść. Zapewnijmy mu wyjątkowo smakowite, półpłynne jedzenie. Może okazać się przez jakiś czas konieczne odżywianie pozajelitowe. Pamiętajmy o utrzymywaniu  w czystości kociego legowiska dokładnym myciu misek i czyszczeniu kuwety. Pod żadnym pozorem nie wolno podawać kotu środków przeciwzapalnych i przeciwgorączkowych dla ludzi. Z pewnością kotu nie pomogą, ale zaszkodzą. Leczenie kota trwa od 10 dni do kilku tygodni, w zależności od nasilenia objawów.

Domowe sposoby na koci katar:

• Przemywanie kocich oczu,

• Spokojne oraz ciepłe legowisko dla kota,

• Nawilżanie powetrza w okolicach kociego legowiska

• Półpłynna dieta bogata w witaminy i białko.

Jak zapobiegać kociemu katarowi?

• Szczepienie przeciwko kociemu katarowi- zapobiega lub łagodzi przebieg choroby. Pierwsza dawka szczepionki powinna być podana kociętom w wieku od 9 do12 tygodnia życia. Potem należy wykonać jeszcze dwa szczepienia w odstępie 3-4 tygodni. To nie koniec- szczepienia przypominające powinny być ponawiane  w zależności od kondycji kotów co 1-3 lata. Kotek przed szczepieniem powinien być zbadany przez lekarza- nie wolno szczepić chorych zwierząt. Koty powinny być też wcześniej odrobaczone
• Jeśli hodujemy więcej kotów, pamiętajmy o ochronie miotów. Kocięta są szczególnie podatne na różne infekcje. Nie wiemy zwykle, czy wśród naszych kotów nie ma nosiciela wirusów kociego kataru. Izolujmy więc małe kocięta od innych dorosłych kotów (oczywiście z wyjątkiem matki)
• Pamiętajmy o częstym praniu kocyków, czy materacyków z legowisk kotów i dezynfekcji ich otoczenia
• Myjmy dokładnie miski (każdy kot powinien mieć swoją), czyśćmy regularnie kuwety- w moczu  i kale bezobjawowego nosiciela mogą być wirusy kociego kataru
• Jeśli pracujemy w schronisku lub mamy kontakt z innymi kotami niż nasze własne, myjmy dokładnie ręce i zmieniajmy odzież po powrocie do domu
• Przed kryciem kotki pomyślmy o jej ochronie- wykonajmy testy na wirusy kociego kataru u kocura i kotki. Bezobjawowe nosicielstwo kotki może doprowadzić do jej czasowej niepłodności, poronień czy zakażenia kociąt.

Koci katar nie jest banalną chorobą. Jeśli zauważamy niepokojące objawy u naszego kota, nie czekajmy aż mu "przejdzie". Szybkość reakcji właściciela może mieć kluczowe znaczenie, dla dalszego przebiegu choroby. Pamiętajmy, szczepienia nie dają 100% ochrony. Również przechorowanie nie da długotrwałej odporności na wirusy kociego kataru.