Coraz częściej zdarzają się lata z bardzo upalnymi dniami. Próbujemy sobie radzić w tej sytuacji na różne sposoby. Ale co z naszymi zwierzętami? Jak możemy im pomóc?
Termoregulacja u psa.
Psy są zwierzętami stałocieplnymi. To znaczy, że mają pewne mechanizmy fizjologiczne pozwalające na utrzymanie temperatury ciała na względnie stałym poziomie, niezależnie od temperatury otoczenia. Prawidłowa temperatura psa nie powinna przekraczać stopni 38,5 stopni Celsjusza. Mechanizmy termoregulacyjne niestety, nie zawsze wystarczają. Są to
- Wykonywanie szybkich i płytkich ruchów oddechowych, czyli tak zwane zianie lub dyszenie. Śluzówka jamy ustnej psa i jego dróg oddechowych jest bardzo wilgotna. Przy intensywnym zianiu pies wydycha parującą z powierzchni śluzówki wodę- parująca woda zabiera pewną ilość ciepła z organizmu. Ta metoda pozwala psu na utratę największych ilości ciepła.
- Pokrycie ciała sierścią. Sierść pełni funkcje termoizolacyjną. Stanowi warstwę izolującą ciało psa od temperatury otoczenia. Jak jest zimno na dworze, sierść zapobiega ucieczce ciepła z ciała zwierzęcia, natomiast jak temperatura otoczenia jest wysoka sierść chroni naszego pupila przed nadmiernym nagrzaniem się ciała.
- Obecność gruczołów potowych. U psa znajdują się one tylko między palcami. Nie ma ich więc dużo. Wydzielina tych gruczołów, czyli pot, zawiera dużo wody, która parując zabiera część ciepła z organizmu. Dlatego w gorące dni pies zostawia na podłodze wilgotne ślady. ( U człowieka parowanie potu z licznych gruczołów potowych to główny mechanizm schładzający ciało).
- Rozszerzanie naczyń krwionośnych w małżowinach usznych. Małżowina ma zwykle dużą powierzchnię i jest dość słabo owłosiona. Dlatego, kiedy psu jest gorąco naczynia krwionośne się rozszerzają, aby więcej gorącej krwi przepływało przez nie oddając ciepło do otoczenia.
Oprócz przedstawionych mechanizmów pies może wpływać na termoregulację zachowaniem. Kiedy jest mu zimno leżąc zwija się w kłębek, a jak jest mu gorąco leży wyciągnięty. W przypadku kiedy psiakowi jest za gorąco, szuka chłodnego miejsca do ułożenia się, a często po prostu kopie doły, aby w nich jego ciało się schłodziło. Jeśli w gorący dzień nasz pupil ma możliwość, wskakuje do zbiornika wodnego, aby się ochłodzić.
Od czego zależy sprawność działania mechanizmów termoregulacyjnych.
Niektóre psy mają szczególne problemy z możliwością schładzania ciała. Są to psiaki stare, ale też bardzo młode. Mechanizmy termoregulacyjne działają u nich mniej sprawnie, albo jeszcze się w pełni nie rozwinęły. Psy chore też mogą mieć problemy termoregulacyjne. Rasy psów brachycefalicznych- mopsy, pekińczyki, shih- tzu, boksery, buldogi- nie chłodzą skutecznie ciała przez zianie. Wynika to z tego, że mają skrócone drogi oddechowe. Wielkość psa też ma znaczenie dla skuteczności jego termoregulacji. Psy małe, smukłe mają dużą względną powierzchnię ciała ( stosunek powierzchni do objętości) i łatwiej tracą ciepło niż psy duże, o przysadzistych sylwetkach.
Jest wiele sposobów mogących pomóc psu cierpiącego z powodu gorąca.
Zapewnienie psu chłodnego miejsca
Należy zapewnić psu możliwość przebywania w chłodnym, zacienionym miejscu. Jeśli pies przebywa w domu udostępnijmy mu piwnicę- jest tam znacznie chłodniej. Niejednokrotnie też chłodne bywają garaże- pozwólmy psu w nim na drzemkę. W mieszkaniu zwykle chłodnym miejscem jest łazienka- wykafelkowana podłoga jest chłodna i nasz pupil znajdzie tam przyjemny odpoczynek od upału. Pies przebywający na podwórku musi mieć możliwość położenia się w cienistym miejscu. Dopilnujmy, żeby kojec, buda, wybieg naszego pupila w takim miejscu się znajdował. Buda postawiona w miejscu słonecznym nie zapewni psu ochłody. Jej wnętrze szybko się nagrzewa, a słaba wentylacja sprawia, że nagrzane powietrze długo w niej zalega.
Zastosowanie maty chłodzącej.
Na rynku są dostępne różne typy mat chłodzących dla zwierząt. Zwykle wykorzystuje się w nich żel chłodzący, który aktywuje się i zaczyna chłodzić pod wpływem ciężaru ciała psiaka. Są też maty chłodzące w których wymienny wkład chłodzący trzeba zamrażać w lodówce. Maty zwykle mają 50 x 60 cm, są wiec wystarczające nawet dla dużego psa. Maty takie można rozłożyć np. na podłodze w domu, lub na trawie. Zwykle mają około 10 stopni Celsjusza niższą temperaturę niż otoczenie Pies leżący na takiej macie przyjemnie ochładza swoje ciało. Można zamiast maty wykorzystać zmoczony ręcznik, koc lub chodnik.
Możliwość kąpieli psa w gorące dni
Zmoczenie ciała chłodna wodą przynosi psu cierpiącemu z powodu gorąca dużą ulgę. Możemy zainwestować w basen dla psa lub postawić dużą miskę wypełnioną chłodną wodą. Baseny nie są na tyle duże, żeby pies w nich pływał, ale może się popluskać, czy położyć. W domowych warunkach możemy wykorzystać prysznic lub mokrą podłogę w łazience. Jeżeli jest taka możliwość, a pies jest chętny może zażywać kąpieli w jeziorze lub rzece. Niekiedy psiaki mają opory przed wejściem do wody, nie zmuszajmy, nie wrzucajmy psa na siłę do wody. Należy stopniowo, łagodnie, na zasadzie zabawy zachęcać psa do wejścia do wody. Można też poprzestać na zmoczeniu małżowin usznych psa, jego brzucha, wewnętrznej strony ud. Jeśli mamy taką możliwość dobrze jest zastosować mikrozraszacze. Pies przebywający na podwórku przez większość dnia będzie miał sposobność ochładzania się przebiegając przez mgiełkę wodną. Można mikrozraszacze ustawić tak, aby włączały się na kilka minut w określonych odstępach czasu. Przy braku innych możliwości dobrze jest położyć psu mokry ręcznik jako dywanik do leżenia
Zapewnienie psu nieograniczonego dostępu do czystej, zimnej wody.
Niezależnie od temperatury otoczenia dostęp do czystej , chłodnej wody jest konieczny. W upalne dni psy tracą dużo wody przez parowanie. Muszą więc pić jej więcej niż zwykle. Zadbaj, aby w misce psa była zawsze woda. Zwłaszcza jeśli zostawiamy psa na jakiś czas samego, czy to w mieszkaniu czy na podwórku zostawmy wodę w kilku miskach- może się zdarzyć, że z jednej wyleje lub szybko wypije. Sprawdzajmy w ciągu dnia, czy chłodna woda w psiej misce jest. W upały dobrze jest wykorzystać miskę chłodzącą. Ma ona specjalną chłodzącą wkładkę żelową i pozwala przez kilka godzin utrzymywać niską temperaturę wody
Podanie "psich lodów " do jedzenia i schłodzonych zabawek do gryzienia
W internecie możemy znaleźć liczne przepisy na "psie lody". W najprostszej wersji jest to zamrożona porcja mokrej karmy, umieszczona w odpowiednim pojemniku, skąd pies może ją wydobyć tylko wylizując językiem. W zależności od konstrukcji pojemnika wylizywanie zamrożonej karmy może trwać różny czas. Można też podać psu zamrożone psie smakołyki. Nigdy psu nie podajemy lodów dla ludzi, zawierają dużo cukrów prostych i konserwanty. Zamrożone zabawki do gryzienia są doskonałym sposobem na schładzanie śluzówki jamy ustnej.
Strzyżenie sierści psu
Ostrzyżenie psa na łyso nie jest dobrym pomysłem. Pozbawiamy go w ten sposób warstwy termoizolacyjnej, chroniącej przed nagrzewaniem się ciała od otoczenia. Oczywiście, czym innym będzie przystrzyżenie sierści, żeby stanowiła cieńszą warstwę- taki zabieg ułatwi psu odprowadzanie ciepła, a jednocześnie zapobieganie nagrzewania się ciała od wysokiej temperatury otoczenia.
Powstrzymanie psa przed dużym wysiłkiem fizycznym
W czasie ruchu pracują intensywnie mięśnie. Ich podniesiony metabolizm skutkuje produkcją dodatkowych porcji ciepła. Jeśli jest upał, te dodatkowe ilości ciepła mogą nadmiernie podgrzać ciało i doprowadzić nawet do udaru cieplnego. Dlatego nie zabierajmy psa na intensywne treningi, czy długotrwałe spacery.
Spacery z psem w upalne dni
- Kiedy przychodzi czas upałów zmieńmy porę spacerów. Zwykle wcześnie rano i wieczorem jest chłodniej- wtedy wychodźmy z psem na długi spacer. W ciągu dnia ograniczmy spacery tylko do czasu wykonania czynności fizjologicznych przez psa.
- Nie prowadźmy z psem treningów sprawnościowych, nie uprawiajmy psich sportów. Wiadomo, większość psiaków rozpiera energia, której muszą dać upust na spacerze, nie możemy psu całkiem zabronić biegania, czy skakania, ale nie zachęcajmy do tego.
- Wybierajmy taką trasę spacerową, żeby pies był jak najwięcej w cieniu. Najlepiej, żeby spacer odbywał się po trawie. Beton i asfalt tak nagrzewaj się od słońca, że mogą poparzyć psie łapki. Jeśli to konieczne załóżmy psu buciki, aby ochronić łapki przed poparzeniem.
- Kupmy psu specjalny kaganiec, w postaci małej klatki, pozwalający psu otworzyć pysk. Tradycyjne kagańce zwykle ciasno obejmują psi pysk, nie pozwalając na jego otwieranie. Pies pozbawiony możliwości otwarcia pyska nie może dyszeć. Dyszenie to główny sposób pozbywania się ciepła z organizmu psa. Nie stosujmy w upały tradycyjnego kagańca, metalowej obroży, ani żadnych akcesoriów z metalowymi częściami stykającymi się z ciałem psa. Metal tak się nagrzewa, że może psa poparzyć.
- Załóżmy psu chłodzącą kamizelkę. Zawiera ona chłodzący wkład żelowy. Zamiast kamizelki możemy psu założyć chustę chłodzącą tzw. bandanę lub chociażby obrożę chłodzącą. I chusta i obroża zawierają chłodzące wkłady, wystarczające na kilka godzin. W ostateczności możemy psu założyć zwykłą bandanę zmoczoną w wodzie. Parująca z niej woda chłodzi szyję psa.
- Weźmy ze sobą na spacer atomizer z zimna wodą. W razie potrzeby możemy rozpylić wodę nad głową i uszami psa, aby ułatwić mu chłodzenie ciała. Możemy też wykorzystać do pomoczenia psiej głowy wodę z butelki.
- Koniecznie zabierzmy wodę do picia i dla siebie i dla naszego psa. Pewnym problemem będzie podanie psu wody z butelki. Można ją podać wlewając w stuloną dłoń lub zabrać ze sobą składaną miskę. W sprzedaży są też butelki na wodę dla psa posiadające składaną część w postaci miseczki. Proponujmy psu w czasie spaceru kilkakrotnie wodę do picia, nie czekajmy, aż sam się będzie o nią dopominał.
Nigdy w upały nie zostawiaj psa w samochodzie
Nawet jeżeli mamy zamiar za chwilę wrócić i zostawiamy uchylone okno- nigdy nie możemy zostawić psa w samochodzie. Blacha karoserii nagrzewa się jak piekarnik i bardzo szybko wewnątrz samochodu temperatura przekracza 50 stopni Celsjusza. Jest to bezpośrednie zagrożenie życia psiaka, a nasze postępowanie- zostawienie psa w samochodzie zakwalifikowane jako znęcanie się nad zwierzęciem. Ktoś, kto zauważy psa w takiej sytuacji ma obowiązek zawiadomienia policji lub straży miejskiej. W sytuacji podejrzenia, że stan życie psa jest zagrożone można wybić szybę w samochodzie, aby psu pomóc.
Jeżeli w upał wybieramy się w podróż samochodem z psem, nie wprowadzajmy psa do nagrzanego samochodu. Najpierw trzeba przewietrzyć wnętrze samochodu, potem włączyć klimatyzację i dopiero jak samochód się schłodzi wprowadzamy do niego psa. Można skorzystać na czas podróży z maty chłodzącej dla psa.
Udar słoneczny u psa
Pies, podobnie jak człowiek może na skutek przegrzania organizmu doznać udaru słonecznego ( cieplnego). Wówczas ciepłota ciała psa wynosi 41- 42 stopnie i zagrożone są narządy wewnętrzne, a szczególnie mózg. Objawami udaru są:
- nadmierne zianie
- przyspieszona praca serca
- lepka ślina
- apatia
- trudności z utrzymaniem równowagi
- drgawki
- omdlenie
- wymioty
- biegunka
Objawy udaru cieplnego u psa nie mają charakteru specyficznego, mogą towarzyszyć innym chorobom. W razie ich wystąpienia powinniśmy przeanalizować jak i gdzie ostatnie godziny spędził pies. Oczywiście prosimy lekarza weterynarii o pomoc, ale w oczekiwaniu na nią możemy spróbować pomóc naszemu pupilowi, jeśli przypuszczamy, że doznał udaru cieplnego. Co możemy zrobić?
Przenosimy naszego psa w zacienione chłodne miejsce i staramy się stopniowo schłodzić psa. Możemy podłożyć pod jego ciało matę chłodzącą. Dodatkowo zmoczony, wyżęty ręcznik lub zawinięty w ręcznik lód przykładamy pod brodą na brzuchu i na wewnętrzną stronę ud, tam gdzie jest mało sierści. Chłodne kompresy przykładamy też do głowy psa. Możemy też położyć psa w pobliżu włączonego klimatyzatora lub wentylatora. Nie możemy schłodzić psa zbyt gwałtownie- może doznać szoku termicznego. Dlatego nigdy nie próbujmy schłodzić psa polewając go psa zimną wodą np. z węża ogrodowego.
