Ile trwa ciąża u psa? Pierwsze objawy ciąży i co warto o niej wiedzieć?

Wszystko, co musisz wiedzieć o ciąży u psa

Rozmnażanie jest czynnością życiową charakterystyczną dla wszystkich gatunków żyjących na Ziemi.

Ta czynność życiowa zapewnia istnienie gatunku i ma charakter instynktu- wrodzonej zdolności wykonywania pewnych niewyuczonych, mniej lub bardziej skomplikowanych czynności istotnych dla przetrwania gatunku. Instynkt rozmnażania jest nawet silniejszy od instynktu zachowania życia zwierzęcia. Oczywiście u zwierząt rozmnażających się płciowo, rozmnażanie psów jest możliwe dopiero po osiągnięciu dojrzałości płciowej.

Kiedy dojrzałość płciową osiągają psy?

Czas osiągnięcia dojrzałości płciowej jest różny u różnych ras psów. Zwykle psy dużych ras dojrzewają wolniej niż małe- osiągają ją po około 24 miesiącach albo i później- szwajcarskie duże psy pasterskie nawet około 36 miesiąca życia. Psy małych ras osiągają dojrzałość nawet około szóstego miesiąca życia.

Po czym poznać, że pies jest gotowy do rozrodu?

U samiczek dojrzałość płciowa manifestuje się pojawieniem pierwszej cieczki.  Cieczki zwykle trwają 3 tygodnie. Wtedy suczka jest pobudzona, wabi zapachowo samców, chętnie akceptuje psy, może podejmować ucieczki, a z jej dróg rodnych rozpoczyna się krwawienie. Trwa ono średnio 9 dni. W tym czasie sunia jest płodna. Pamiętajmy, że  pierwszej cieczce przybędzie jeszcze około jednej trzeciej jej masy ciała. Pierwsza cieczka nie oznacza wcale, że organizm pieska jest gotowy do ciąży. Zwykle jeszcze rośnie i powiększają się jej organy wewnętrzne- po. Wtedy dopiero jej organizm będzie gotowy zmierzyć się z takim wyzwaniem, jakim jest ciąża. Optymalny czas zajścia w ciążę jest po drugiej lub trzeciej cieczce. Samiczki mają zwykle dwie cieczki w roku.

U samców widoczne są wahania nastroju, przesadne reakcje na otoczenie, zainteresowanie osobnikami płci przeciwnej. Samczyk zaczyna też podnosić nogę podczas oddawania moczu.

Jak zapobiegać ciąży u psów?

Nie zawsze chcemy, aby nasza rodzina powiększyła się o kilka psich maluchów. Może to wynikać np. z troski o zdrowie suczki, z obawy o los ewentualnych szczeniąt. Zabezpieczmy więc sunię przed możliwością ucieczki z podwórka lub na spacerze albo przed wtargnięciem na naszą posesję pełnego determinacji samca. Możemy zakładać suczce rodzaj pieluchy chroniącej przed kopulacją np. na czas spacerów. Często właściciele samiczek decydują się na antykoncepcję hormonalną, podawaną w postaci iniekcji. Zaburzają one przebieg cyklu płciowego, nie dopuszczając do owulacji. Długotrwałe stosowanie takiej antykoncepcji może skutkować zaburzeniami pracy narządów układu rozrodczego np. ropomaciczem lub chorobami gruczołu mlekowego. Jeśli nie zakładamy możliwości ciąży u naszej podopiecznej, może warto zdecydować się na sterylizację. Polega ona na podwiązaniu jajowodów. Stają się one wtedy niedrożne i komórki jajowe uwalniane do nich z jajników nie ulegną zapłodnieniu. Zablokowana jest więc możliwość zajścia w ciążę, ale produkcja hormonów przez jajniki jest zachowana. Kastracja z kolei polega na chirurgicznym usunięciu jajników i macicy, nie ma wtedy produkcji hormonów jajnikowych. Lekarze weterynarii częściej polecają kastrację- całkowicie eliminuje możliwość ropomacicza, po sterylizacji jest ono możliwe- hormony jajnikowe pobudzają zmiany w błonie śluzowej macicy. Ich skutkiem patologicznym może być ropomacicze.

Jak przygotować suczkę do ciąży?

Decydując się na dopuszczenie naszej psiej podopiecznej do zajścia w ciążę, musimy zastanowić się, czy nie ma u niej przeciwwskazań do tego stanu. Co można zrobić?

• sprawdzić stan zdrowia- wykonać badania krwi w celu wykluczenia np. niedoczynności tarczycy, cukrzycy
• zabezpieczyć, ewentualnie zlikwidować pasożyty zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne
• zaktualizować szczepienia
• zadbać o odpowiednie żywienie psa (zaleca się stosować witaminy dla psa oraz inne suplementy diety dla psa w tym okresie)

Kiedy może dojść do ciąży?

Do ciąży dochodzi wtedy, kiedy dojdzie do zapłodnienia i rozwijać się będą zarodki. Do zapłodnienia dochodzi w wyniku krycia przez psa lub na skutek inseminacji. Oczywiście możliwe jest w czasie cieczki, w fazie krwawienia z dróg rodnych, wtedy dochodzi do owulacji, czyli uwolnienia z jajników dojrzałych, gotowych do zapłodnienia komórek jajowych. Jest to między 8 a 11 dniem cieczki. U suk występuje owulacja mnoga, a czas uwalniania jajeczek może trwać nawet do 96 godzin. W tym czasie może dojść do krycia suki przez kilku różnych samców. Dlatego w jednym miocie mogą być szczenięta mające różnych ojców.

Ile trwa ciąża u psa?

W rodzinie psowatych długość trwania ciąży jest podobna, np. u lisów trwa ona około 55 dni, u wilka 60- 65 dni, u jenota 59- 70 dni, ciąża u psów od 58 do 70 dni, czyli około 2 miesięcy.

Jak przebiega rozwój zarodkowy i płodowy u psa?

Powstałe w wyniku zapłodnienia zarodki wędrują przez jajowód w kierunku macicy- są przesuwane dzięki ruchom rzęsek nabłonka wyściełającego światło jajowodu. W tym czasie trwają w zarodkach intensywne podziały komórek. Między 17 a 22 dniem ciąży dochodzi do implantacji zarodków, czyli ich zagnieżdżenia się w ścianę błony śluzowej macicy. Do czasu powstania łożyska zarodki odżywiają się mleczkiem macicznym- płynem wydzielanym przez śluzówkę macicy. Po trzech tygodniach ciąży rozwijają się łożyska- każdy zarodek tworzy własne. Łożyska pozwalają na pobieranie z krwi matki substancji odżywczych dla zarodka i przekazywanie do krwi matki zbędnych produktów przemiany materii zarodka- dwutlenku węgla i mocznika. Produkują też hormony, np. progesteron łożyskowy podtrzymujący ciążę. Do czasu wytworzenia łożyska mówimy o trwaniu rozwoju zarodkowego, potem o rozwoju płodowym. Intensywny rozwój zawiązków organów trwa do 4 tygodnia ciąży. Wtedy jest ryzyko powstawania wad rozwojowych. Potem wytworzone zawiązki rozwijają się, tworząc zdolne do funkcjonowania organy. Około 40 dnia następuje mineralizacja szkieletu płodów, daje się wyczuwać ruchy szczeniąt. Wkrótce będą gotowe do opuszczenia ciała matki.

Jak rozpoznać ciążę u psa?

Trudno jest stwierdzić jak rozpoznać czy pies jest w ciąży, skoro odmienny stan widoczny zaczyna być dopiero w II trymestrze- powiększa się wtedy brzuch, ciemnieją i powiększają się sutki. Pierwszymi objawami ciąży może być zmiana zachowania suki- staje się ona nieco apatyczna, może odmawiać pożywienia, niekiedy wymiotuje, źle znosi obecność innych zwierząt, staje się wrażliwsza. Oczywiście najpewniejszą diagnozę postawi lekarz weterynarii, przeprowadzając badanie USG brzucha suki lub badanie palpacyjne. Zwykle pozwolą one też na ocenę, ile jest płodów. Można również wykonać badanie krwi na obecność odpowiednich hormonów ciążowych np. relaksyny lub wykonać test ciążowy- specjalny, dla psów. Po 45 dniu ciąży można wykonać badanie RTG.

Czym jest ciąża urojona u psów? 

Zdarza się, że rozwija się stan ciąży urojonej u psa. Organizm suki przygotowuje się do  ciąży i porodu i wychowywania potomstwa, mimo braku krycia i zapłodnienia Jest to zjawisko, które może wystąpić zarówno u suk mających już potomstwo, jak i tych, które jeszcze nie rodziły. Pierwsze jej objawy są takie jak w rzeczywistej ciąży, może też dojść do powiększenia brzucha, zaczerwienienia i powiększenia gruczołów mlekowych. Nie jest to stan zagrażający zdrowiu suczki, ale może trwać kilka tygodni. Ciąża urojona może występować u różnych suk, poprzedzona jest zwykle cieczką, Najczęściej zdarza się u suk po sterylizacji- przecież ciągle mają aktywne hormony płciowe.

Jak zadbać o sukę w ciąży? 

Ciąża i poród nie jest chorobą, jest to stan fizjologiczny samic, ale chcąc mieć pewność, że nie popełnimy błędów w opiece nad ciężarną suczką, możemy zasięgnąć rady lekarza weterynarii. Zwykle powinniśmy:

• zadbać o jakość pożywienia, zrezygnować z karm opartych na zbożu, zadbać o obecność w karmie kwasów omega-3 i omega-6, właściwej ilości witamin i minerałów; zapytaj lekarza o potrzebę suplementacji tych składników. Można też skorzystać z oferowanych na rynku gotowych karm dla suk w ciąży oraz w naszym internetowym sklepie weterynaryjnym. 
• zadbać o ilość pożywienia, od 5 tygodnia zwiększyć ilość podawanej karmy o mniej więcej 10%. Pamiętajmy, żeby nie przekarmiać suki- nadwaga czy wręcz otyłość mogą być przyczyną trudnego porodu. Rozwijające się płody uciskają na  narządy jamy brzusznej, z czasem powinniśmy dzienną rację pokarmową podzielić na mniejsze porcje i podać je częściej.
• zachować aktywność fizyczną, na początku w takim wymiarze jak przed ciążą, potem stopniowo ją ograniczać- rozwijające się płody ograniczają pojemność klatki piersiowej, a więc i głębokość oddechu, suczka szybciej się męczy.
• pod koniec ciąży zwiększyć częstotliwość spacerów (mogą być krótsze)- rozwijające sie płody uciskają na pęcherz moczowy, częściej pojawia się potrzeba oddawania moczu
• zadbać o opiekę weterynaryjną:
• wykonanie USG w 3 tygodniu ciąży pozwoli ustalić, czy płody rozwijają się prawidłowo. Jeśli nie, możemy rozważyć przeprowadzenie aborcji.
• jeśli mamy do wykonania zaległe szczepienia- możliwe będą tylko po 35 dniu ciąży i w postaci szczepionek inaktywowanych
• podać szczepienie przeciw herpeswirusowi- powoduje dużą śmiertelność szczeniąt. Pierwszą dawkę należy podać w czasie rui lub w pierwszej dekadzie ciąży, drugą około 2 tygodni przed rozwiązaniem.
• jeśli pojawią się niepokojące objawy np. sztywny chód, drgawki- może to być tężyczka- wymaga interwencji lekarskiej, lub zaczerwienienie, obrzęk, cuchnący lub krwisty wyciek z sutków- może to być zapalenie gruczołu sutkowego. Każdy, niepokojący nas objaw musimy skonsultować z lekarzem.
• około 7 tygodnia ciąży powinniśmy zbadać krew suczki, w celu sprawdzenia, czy nie rozwija się anemia
• przed porodem, kiedy suka zaczyna przygotowywać gniazdo, możemy jej pomóc, np. zachęcając do wybranej przez nas bezpiecznej lokalizacji
• zapewnić suczce spokój, poczucie bezpieczeństwa i dużo czułości.

Jak określić termin porodu u psa?

Trudno jest określić precyzyjnie termin porodu. Nawet jeśli nie przeoczyliśmy pierwszych objawów ciąży, zwykle nie wiemy dokładnie, kiedy doszło do zapłodnienia. Znajomość przez opiekuna daty krycia może rzecz jasna zwiększyć precyzję naszych ustaleń- ale pamiętajmy, plemniki mogą przeżyć w drogach rodnych samicy 96 godzin. Zwykle zdajemy się w tym zakresie na ocenę lekarza weterynarii. Może on ustalić w przybliżeniu termin porodu, opierając się na:

• badaniu RTG- ocenia się stopień skostnienia szkieletów płodów
• oznaczeniu stężenia hormonu luteinizującego
• oznaczenia stężenia poziomu progesteronu. W ostatnim tygodniu ciąży należy takie badania robić co 2 dni, spadek poziomu oznacza, że poród bardzo blisko

Sam właściciel może też badając temperaturę rektalną ( w odbycie) kilka razy dziennie i zauważając jej spadek o mniej więcej 1 stopień ustalić termin porodu. Spadek temperatury rektalnej następuje około 24 godzin przed porodem. Blisko terminu porodu z gruczołów mlecznych może sączyć się surowicza wydzielina. Informacji o niedługim terminie porodu dostarcza nam też zachowanie psa. Suka zaczyna wylizywać srom, a z pochwy może wypływać śluz. Suczka zaczyna tzw. wicie gniazda- znosi szmaty, pluszaki, małe chodniczki i gromadzi w jednym miejscu, udeptując je nogami i formując rodzaj legowiska. Suka może też stać się niespokojna, stracić apetyt.  

Jak przebiega poród u psa?

W przebiegu porodu wyróżniamy trzy fazy:

• rozwieranie szyjki macicy- trwa zwykle od 3 do 12 godzin, suka jest podenerwowana, może wykazywać agresję, może oddać kał i mocz.
• wypieranie płodów- trwa od 3 do 12 godzin, zależy od ilości szczeniąt, ich wielkości. Suka zwykle leży na boku, odczuwa silne, skurcze- są one widoczne w postaci falowania brzucha, prowadzą do urodzenia szczenięcia. Suka przegryza pępowinę, rozrywa zębami worek owodniowy urodzonego szczeniaka i wylizuje go oraz pozwala na ssanie. Po kilku lub kilkudziesięciu minutach rodzi się kolejne szczenię, a potem z odpowiednimi przerwami następne.
• wydalanie łożysk następuje po każdym urodzeniu, czasami np. po urodzeniu dwóch szczeniaczków wydalane są razem dwa łożyska. Suka zwykle je zjada. Jeśli miot jest duży, nie pozwólmy jej na zjedzenie wszystkich- może dostać biegunki.

Poród jest aktem fizjologicznym i na ogół suka nie potrzebuje naszej pomocy, a nawet może ją obecność człowieka denerwować. Pomoc lekarska jest potrzebna przy nieprawidłowym porodzie. Może się zdarzyć, że skurcze długo trwające nie skutkują narodzinami, lub szczenię utkwi w kanale rodnym- wtedy konieczna jest pomoc weterynaryjna. Lekarz podejmie decyzję czy istnieje konieczność rozwiązania ciąży przez cesarskie cięcie. Również cuchnący, brązowy krwisty wyciek z dróg rodnych silne krwawienie, apatia suki, niepodejmowanie przez nią zabiegów pielęgnacyjnych w stosunku do noworodków wymaga interwencji lekarskiej. Potrzebna ona może być też w stosunku do apatycznych, niepobierających pokarmu szczeniąt.

Zwykle poród przebiega prawidłowo, a noworodki cieszą zarówno matkę, jak i jej opiekunów. Nie ma potrzeby brać je do rąk, niepokoi to sukę. Zadbajmy tylko o odpowiednią temperaturę miejsca, gdzie przebywają młode- do 4 dnia około 32 stopni, potem ją stopniowo obniżajmy.  Suce zapewnijmy pożywny, lekkostrawny posiłek, czyste legowisko, spokój i poczucie bezpieczeństwa. Doskonale sama poradzi sobie z karmieniem i pielęgnacją swoich dzieci.