W życiu zwierząt zdrowe zęby i dziąsła mają kluczowe znaczenie. Warunkują odpowiednie pobieranie i obróbkę mechaniczną pokarmu, co umożliwia jego trawienie i wykorzystanie na potrzeby organizmu. Ogromna większość psów — około 80% po przekroczeniu 3 roku życia cierpi na choroby przyzębia.
Informacje dotyczące psich zębów i dziąseł
Psy mają 42 zęby stałe, 20 w górnej szczęce i 22 w dolnej. Ich zęby mają stożkowaty kształt, dostosowany do jedzenia mięsa i rozgryzania kości. Zęby są osadzone korzeniami w zagłębieniach kości szczęki górnej i żuchwy, czyli w zębodołach. Korzenie są otoczone i utrzymywane w zębodołach zespołem struktur tworzących przyzębie. Na przyzębie składają się cement pokrywający korzenie, kość zębodołowa i dziąsło. Dziąsło jest miękką tkanką, silnie unaczynioną, mocno przylega do zębów w okolicy szyjek zębowych oraz wypełnia przestrzenie między zębami. Zdrowe dziąsła są różowe, ale niektóre psy mogą mieć dziąsła czarne ze względu na szczególny rodzaj pigmentacji. Zdrowe zęby i przyzębie pozwala na sprawne, bezbolesne rozgryzanie pokarmu. Przyzębie zabezpiecza też szyjkę i korzeń zęba przed szkodliwymi związkami chemicznymi i bakteriami. Przyzębie występuje też u innych zwierząt nie tylko u psów i kotów.
Czynniki sprzyjające chorobom zębów i dziąseł u psa
Problemy zdrowotne zębów i dziąseł wynikać mogą z uszkodzeń mechanicznych tych struktur lub z rozwojem nieprawidłowej mikroflory bakteryjnej jamy ustnej psa. Najczęściej pojawiają się bakterie należące do rodzajów Enterococcus, Streptococcus, Staphylococcus, Lactobacillus, Actinomycetes. Niektóre z nich są bakteriami beztlenowymi. Bakterie te sprzyjają rozwojowi płytki nazębnej przekształcającej się w kamień nazębny. Czynnikami sprzyjającymi tych chorób są
- Budowa czaszki. Dotyczy to głównie psów ras małych i ras brachycefalicznych np. mopsów, pekińczyków, buldogów. Mają skrócone pyski i małe przedsionki jamy ustnej. a zęby w stosunku do wielkości czaszki duże i przez to mocno stłoczone, bez przerw międzyzębowych. W takich warunkach mechanizmy samooczyszczania zębów i dziąseł nie działają skutecznie.
- Nieprawidłowa dieta, czyli taka, która nie dostarcza wszystkich składników do prawidłowego funkcjonowania psiego organizmu, zwłaszcza odpowiedniej porcji witamin i minerałów. Niekorzystny jest też pokarm kleisty.
- Predyspozycje indywidualne np. specyficzne białka śliny.
- Niektóre choroby jak cukrzyca, zaburzenia hormonalne czy immunologiczne.
Przyczyny chorób przyzębia u psów i kotów
Na powierzchni zębów i dziąseł osadza się warstewka bakterii i resztki pokarmu tworząc lekko żółtawy, miękki osad. Na powierzchni zębów tworzy on płytkę nazębną, łatwą do usunięcia. Jeśli jednak dłużej zalega na zębach psa, ulega mineralizacji (wapnieniu) i staje się twardym, ciemno zabarwionym kamieniem nazębnym. Dość szybko może prowadzić do chorób przyzębia i zębów.
Objawy chorób zębów i przyzębia u psów i kotów, a także innych zwierząt
-
nieprzyjemny zapach z pyska psa
-
obecność złogów kamienia nazębnego
-
zapalenie dziąseł- zaczerwienienie i obrzęk
-
krwawiące dziąsła
-
chwiejne zęby
-
ropne wycieki z pyska i nosa
-
bolesność w jamie ustnej psa
-
kompulsywne ocieranie pyska
-
brak chęci do jedzenia
-
apatia
Skutki chorób przyzębia i zębów u psa
Utrudnienia pobierania pokarmu z powodu bolesności wywołanej np. zapaleniem dziąseł u psa prowadzą do postępującego wychudzenia i osłabienia psa. Psy tracą energię, są apatyczne, pojawiają się skutki niedoboru witamin- sierść staje się łamliwa, bez połysku. Stany zapalne dziąseł i przyzębia prowadzą też do innych poważnych chorób. Patogenne bakterie dostając się do krwi, migrują w organizmie docierając do różnych wewnętrznych organów i powodując ich choroby. Możliwe jest zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie wsierdzia, śródmiąższowe zapalenie nerek, stany zapalne układu oddechowego i inne.
Stadia rozwoju chorób przyzębia u psa
-
zapalenie dziąseł u psa spowodowane niewielką ilością kamienia nazębnego.
Występuje wyraźna warstwa kamienia nazębnego i przekrwienie dziąseł.
-
Wczesne zapalenie przyzębia
Pogłębia się zapalenie dziąseł, pojawia się płytka kamienia pod dziąsłowego.
-
Umiarkowane zapalenie dziąseł u psa i przyzębia
Wcześniejszym objawom towarzyszy silne krwawienie, pojawia się ropa
-
Ciężkie zapalenie dziąseł u psa
Oprócz wcześniej wymienionych objawów u psa pojawia się, odsłonięcie korzeni zębów i ich rozchwianie a nawet wypadanie.
Jak leczyć choroby przyzębia i zębów u psa i innych zwierząt.
Leczenie powinno dotyczyć usunięcia przyczyny zapalenia dziąseł u psa, czyli kamienia nazębnego. Zabieg taki wykonuje lekarz weterynarii, najlepiej o specjalizacji stomatologicznej. Zabieg nazywany jest sanacją jamy ustnej i przeprowadzany jest w znieczuleniu ogólnym. Lekarz wykorzystuje do usunięcia kamienia urządzenie zwane skalerem. Emituje ono ultradźwięki rozbijające złogi kamienia. Potem trzeba wypolerować powierzchnię zębów- gładka utrudnia powstawanie kamienia nazębnego. Lekarz ocenia też stan jamy ustnej i zębów psa, jeśli trzeba, dokonuje ekstrakcji zepsutych i chwiejących się zębów. Jeśli to konieczne zaleca się podawanie psu leków przeciwbólowych.
Profilaktyka zapalenia dziąseł u psa
Aby nie dopuścić do rozwoju zapalenia dziąseł u psa, właściciel powinien podjąć działania profilaktyczne. Chodzi głównie o:
-
Okresowa kontrola
Raz na pół roku poddajemy psie uzębienie kontroli u lekarza weterynarii
-
Regularne czyszczenie psich zębów
Zachowanie higieny jamy ustnej przez regularne czyszczenie psich zębów. Na rynku są różne modele szczoteczek do czyszczenia zębów psa. Korzystamy też z pasty do czyszczenia zębów dedykowanej psom. Nigdy nie stosujemy pasty dla ludzi- zawiera składniki toksyczne dla psa.
-
Prawidłowe nawyki
Wyrabiamy prawidłowe nawyki gryzienia- nie pozwalamy psu na gryzienie przypadkowych, często brudnych przedmiotów- mogą być źródłem patogenów
-
Odpowiednia karma
Stosujemy odpowiednią, pełnoporcjową karmę, a przynajmniej jedną porcję dziennie powinna stanowić karma sucha, dlatego że jej granulki są twarde i czyszczą powierzchnię zębów
-
Preparaty do higieny jamy ustnej psa
Można stosować specyfiki odkażające jamę ustną psa, dodawane do wody lub w postaci żelu czy pasty nakładane w na błonę śluzową dziąseł u psów i kotów
-
Przekąski dentystyczne
Można stosować przekąski stomatologiczne- smaczne i ścierające mechanicznie płytkę nazębną.
Działania profilaktyczne są bardzo istotne, wszak od dawna wiadomo, że lepiej zapobiegać niż leczyć, dlatego powinny być stosowane przez każdego właściciela w opiece nad psem.
